
Nadi @nadizoetebier
Nadi Zoetebier jest matką dwójki dzieci, twórczynią internetową i założycielką serwisu TijdOmTeSpelen.nl. Na Instagramie, na profilu @nadizoetebier, codziennie dzieli się pomysłami na zabawę, pokazując, że zabawy sensoryczne mogą być proste, wartościowe i przyjemne. Od materiałów pobudzających wyobraźnię po edukacyjne pomysły na zabawy — pomaga rodzinom odkrywać radość z nauki przez zabawę.
Dlaczego zabawy sensoryczne to coś więcej niż tylko bałagan — jak naprawdę wspierają naukę małych dzieci i jak zachować spokój jako rodzic.

Po prawie dwóch latach w końcu spróbowałam. Kupiłam tacę Inspire My Play TRAY, głównie dlatego, że potrzebowałam wyznaczyć granice. Ramy, które pomogłyby utrzymać bałagan w ryzach i uspokoić moją wewnętrzną pedantkę. To był kompromis — z samej sobą. Moje dziecko mogło odkrywać świat, a ja zachować spokój. Okazało się, że zabawy sensoryczne to nie tylko bałagan i chaos. To prawdziwa nauka. Dla nas obojga.
Oryginalna PlayTRAY

Dlaczego unikałam zabaw, przy których robi się bałagan (i dlaczego wielu rodziców nadal ich unika)
Zabawy sensoryczne budują podstawy uczenia się
Kiedy dzieci nabierają, przelewają, ściskają lub ugniatają, może to wyglądać na zwykłą zabawę (i nią jest!), ale w rzeczywistości rozwijają przy tym niezbędne umiejętności. Zabawy sensoryczne wspierają motorykę małą i koordynację, a także koncentrację oraz rozwiązywanie problemów, tworząc podstawy wczesnej nauki czytania, liczenia i regulacji emocji.
Zwykła taca z suchym ryżem? Wystarczy, że dziecko będzie kreślić w nim litery, a zamieni się w małe laboratorium nauki czytania i pisania. Miska z wodą i mydlinami oraz miarkami? To pierwszy krok do zrozumienia objętości i porównywania.
Patrzyłam, jak syn ostrożnie przelewa wodę z kubka do kubka, opisując na głos to, co robi: „Ten jest pełny. Do tego trzeba dolać”. To właśnie podstawy języka matematyki. Żadnych kart pracy nie potrzeba.
Emocje i samoregulacja
Jednym z najbardziej zaskakujących odkryć było dla mnie to, jak uspokajająca potrafi być zabawa sensoryczna. Nasz starszy syn właśnie został starszym bratem i rozpoczął naukę w szkole — wszystko w ciągu jednego tygodnia. Emocje sięgały zenitu, a zmiany były trudne. Zabawa sensoryczna pomagała nam się wyciszyć i odzyskać równowagę. Obojgu. Zamiast wpadać w złość, korzystał z przygotowanych przeze mnie materiałów sensorycznych, żeby się uspokoić i ukoić.

Przesypywał palcami ryż w kolorach tęczy albo ściskał kulkę ciastoliny, a ja niemal widziałam, jak opuszcza go stres. Powtarzalne, dotykowe czynności działają niezwykle kojąco. Pomagają małym dzieciom radzić sobie z wielkimi emocjami, nawet jeśli nie potrafią o nich wiele powiedzieć. A kiedy był „rozproszony” zabawą, łatwiej było mi porozmawiać z nim o tym, co czuje.
To wcale nie aż taki bałagan (naprawdę!)
Na początku obawiałam się, że zabawa sensoryczna będzie się rozprzestrzeniać WSZĘDZIE. Ryż w całym domu albo ciastolina na wszystkich meblach.
Oto prawda, której nie słyszy się często: zabawa sensoryczna robi tyle bałaganu, na ile jej pozwolisz. Taca z ciecierzycą lub ryżem? Sprzątanie zajmuje kilka sekund. Najważniejsze są przygotowanie i wyznaczenie granic. Nauczyłam się zawsze rozkładać pod spodem duży ręcznik lub matę (przy zabawie z wodą), wcześniej przygotowywać miejsce do zabawy i jasno dawać znać, kiedy można zacząć, a kiedy trzeba skończyć.

Do tego bardzo lubię tacę Inspire My Play TRAY. To właśnie takie ograniczenie było nam potrzebne, żeby zacząć zabawy sensoryczne. Wysokie brzegi i solidne materiały. Można bawić się w tacy, można rozsypywać poza nią, na ręcznik (lub matę), ale jeśli bałagan robi się zbyt duży albo rozsypywanie staje się celowe, kończymy zabawę.
I tak, czasami coś się rozsypie. To też część nauki. Uczy odpowiedzialności, sprzątania i cierpliwości. Zazwyczaj sprzątamy razem. A kiedy emocje biorą górę, sprzątam sama (trzeba wybierać swoje bitwy!). Po zabawie z wodą albo szczególnie brudzącej zabawie po prostu wkładam tacę Inspire My Play TRAY pod prysznic dla kolejnej osoby — szybko robi się czysta. Dzięki tym zasadom i ustaleniom zauważyłam, że z każdą zabawą syn stawał się ostrożniejszy. Nauczył się, że jego działania mają swoje konsekwencje.

Od sensorycznego pojemnika do laboratorium nauki
Wróćmy więc do tego, co sensoryczna zabawa (pełna bałaganu) właściwie daje Twojemu dziecku. Zabawa sensoryczna to nauka. Oto, jakie umiejętności rozwija Twoje dziecko — często nawet nie zdajesz sobie z tego sprawy.
- Motoryka mała. Nabieranie, przelewanie, chwytanie i podnoszenie drobnych przedmiotów wzmacnia mięśnie dłoni, przygotowując je do pisania.
- Język. Nazywanie faktur, opisywanie czynności i opowiadanie historii podczas zabawy wzbogaca słownictwo i rozwija umiejętności komunikacyjne. · Rozwiązywanie problemów. Budowanie, eksperymentowanie i przewidywanie skutków („Co się stanie, jeśli doleję więcej wody?”) rozwija logiczne myślenie.
- Koncentracja i samodzielność. Zabawa sensoryczna często pozwala wejść w „stan flow”: długotrwałe, samodzielne zaangażowanie.
- Pewność siebie. Dziecko samo kieruje zabawą. Bez zasad, bez dobrych i złych odpowiedzi. To po prostu odkrywanie.
Wiem, że trudno nie kierować zabawą. Szczególnie sensoryczną, która często wiąże się z bałaganem. Ale gdy pozwolisz dziecku swobodnie odkrywać, szybko zacznie się uczyć. Kiedy przestałam martwić się bałaganem, mogłam w pełni dostrzec, co się dzieje: mały chłopiec poznawał świat — jeden sensoryczny, pełen bałaganu moment po drugim.
Jeśli masz wątpliwości co do zabawy sensorycznej, rozumiem Cię. Sama taka byłam. Ale chcę Ci powiedzieć: nie chodzi o bałagan. Chodzi o bliskość, ciekawość i pewność siebie.

Nie potrzebujesz eksplozji tęczowego ryżu, żeby zabawa się udała. Wystarczy garść suchej fasoli i kilka łyżek. Taca pianki do golenia i palec, którym można po niej rysować. Woda, bąbelki i miarki. Nie komplikuj, pozwól dziecku przejąć inicjatywę i zobacz, dokąd zaprowadzi Was zabawa. Potem rozwijajcie ją dalej. Bo poza bałaganem kryje się magia.


